Hoe (ver)krijg ik auteursrecht op mijn met bloed, zweet en tranen verzonnen toneelstuk?

Heel simpel: zet iets origineels op papier… 'et voilà' u heeft er als 'de maker' auteursrechten op.

Wat is 'iets origineels'?

Stiekem weet u als artistiek ingestelde Abraham of Sarah heel goed waar u de mosterd vandaan heeft gehaald. Dus weet u of het als 'origineel' te bestempelen valt. Kijkt u anders ook voor de zekerheid even bij het stukje over de vertaler/bewerker.

Maar zonder slechte bedoelingen kan het sowieso wel eens voorkomen, dat u iets bedacht heeft en het later niet origineel blijkt te zijn. U kunt immers niet van alles wat ooit eens bedacht is op de hoogte zijn, nietwaar? Welnu, zolang uw bedenksel geen inbreuk vormt op het auteursrecht van het eerdere werk, zal uw bedenksel nog wel enige auteursrechtelijke bescherming genieten, maar lang niet zoveel als wanneer uw bedenksel 100% origineel was. Blijkt uw bedenksel wel in strijd met het auteursrecht van het eerdere werk, dan dient u in de regel vaak toestemming te vragen aan de auteur van dat eerdere werk. Vooral als u met uw bedenksel in de openbaarheid wilt treden of er geld mee wilt verdienen.

Ik heb mijn toneelstuk geschreven naar een boek/film/computerspel/etc. Mag dat?

Het mag altijd, zolang je er verder maar nìks mee doet! Auteursrechten op een boek, film, game, etc. dienen altijd gerespecteerd te worden! Toestemming voor overig gebruik is derhalve vereist!

Is er verschil tussen een toneelstuk ergens losjes op baseren òf doelbewust plagiaat plegen?

Ja, dat verschil is er inderdaad. U mag zich natuurlijk altijd laten inspireren door iets, maar u weet zelf heel goed als u daarin te ver bent gegaan (zie hierboven). In dat laatste geval is er sprake van ontlening en moet toestemming voor het gebruik van uw 'inspiratie'bron(nen) gevraagd worden! En ja, u bent dan afhankelijk van de (financiële) voorwaarden, die de desbetreffende auteursrechthebbende aan u stelt.

Maar van Shakespeare en dergelijke wordt toch ook glashard gejat? Kan dat zomaar?

Geen regel zonder uitzondering en dit is er zo één: Shakespeare is al ruim zeventig jaar dood en daarom zijn alle auteursrechten op zijn werken komen te vervallen. Let wel: vertalingen en bewerkingen van bijv. Shakespeare-stukken kennen hun éigen auteursrechtelijke bescherming!

Wat kan ik eigenlijk met m'n auteursrecht(en)?

Daar kunt u alles mee, want het geeft u de exclusieve bevoegdheid met uitsluiting van ieder ander te doen en te laten met uw toneelstuk, wat ú wilt! Wilt iemand uw toneelstuk gebruiken, dan kunt u toestemming daarvoor geven onder bepaalde voorwaarden. Bijv. een geldelijke vergoeding.

Auteursrechten zijn met andere woorden eigenlijk exploitatierechten?

Ja èn nee: auteursrechten zijn primair bedoeld om de maker te beschèrmen, maar als zodanig kan aan toestemming voor het gebruik van een toneelstuk bepaalde voorwaarden (lees: geldelijke vergoeding) worden verbonden waaronder dat toneelstuk toch opgevoerd mag worden.

Dus als een toneelvereniging interesse toont in mijn toneelstuk, dan kan ik… wàt precies?

Alles. Maak daarom duidelijke afspraken. Bepaal onder welke voorwaarden (geld, inspraak, etc.) de rechten om tekstexemplaren te vervaardigen, om het toneelstuk een x aantal keer op te voeren en om alle overige handelingen (o.m. het houden van repetities) ten behoeve daarvan te mogen verrichten verleend worden.
Mocht die zakelijke kant van het creatieve proces u niet liggen, benadert u dan vooral een uitgever om u dat voor u te regelen.

Maar ik ben bang de grip op mijn geesteskind kwijt te raken?

Tja, als geestelijk vader of moeder moet je je kinderen een keer de vrijheid geven, maar met duidelijke afspraken houd je goed zicht op zaken. Neem in ieder geval een clausule op, waarin de geïnteresseerde toneelvereniging zich verplicht, '(onge)wilde verspreiding' van het toneelwerk tegen te gaan… eventueel in combinatie met een boetebeding.

Hoe zit het met een beeldregistratie van mijn toneelstuk?

Ook duidelijk afspreken! Voor èlke verveelvoudiging van het toneelwerk (op papier, digitaal, op beeld, in stripvorm, als computerspel, etc.) dient toestemming gevraagd te worden! Indien er niks is afgesproken is het feitelijk niet toegestaan.

Feitelijk ben ik als maker dus 'god' over mijn toneelwerk en moet een toneelvereniging precies handelen overeenkomstig mijn woord?

Ehm, ja… Maar dat is ook tevens de beste manier om u uit de bescheiden markt van het amateurtoneel te prijzen. Regisseurs en toneelspelers moeten vrijheid van handelen hebben, moeten een toneelwerk qua tekst en vormgeving op maat kunnen maken. Zonder die vrijheid, zullen uw letteren onspeelbaar zijn!

Wat kan ik doen als ik er achter kom dat iemand inbreuk maakt op mijn auteursrechten?

In dat geval kun je die handelingen verbieden. Auteursrechten zijn immers primair rechten ter bescherming van de maker. Afhankelijk van de aard van de inbreuk kunt u een keur aan rechtsmiddelen inzetten. Maar probeer eerst te overleggen, stap dan pas naar een juridisch adviseur o.i.d.!

Ik heb samen met een goede vriend(in) een toneelstuk geschreven… Hoe zit het met het auteursrecht?

Hier is sprake van co-auteurschap. Beiden personen hebben het gezamenlijk auteursrecht op het toneelwerk, omdat niet meer is te bepalen wie wat precies aan het toneelwerk heeft bijgedragen. Het kan echter nooit kwaad om van tevoren contractueel vast te leggen hoe met het gezamenlijk auteursrecht omgesprongen gaat worden!

Ik heb samen met een goede vriend(in) een musical geschreven… Hoe zit het met het auteursrecht?

Dus ééntje heeft zich op de tekst geconcentreerd en de ander op de muziek? Zonee, zie de vorige vraag. Zoja, heeft de tekstschrijver auteursrecht op de tekst en de componist auteursrecht op de muziek. De musical zou theoretisch als toneelstuk zonder muziek gespeeld kunnen worden met enkel toestemming van de tekstschrijver.

Moet de muziek van een musical niet aangemeld worden bij de Buma en/of Stemra?

Nee. Muziek behorende bij musicals wordt aangeduid met de term ‘grootrecht’, zodat toestemming voor de uitvoering daarvan bij de op- c.q. uitvoering van de musical als geheel in één keer geregeld kan worden. Alleen als een lied op zichzelf bekendheid gaat genieten en een ‘hit’ wordt, is het handig de Buma/Stemra daarvoor in te schakelen.

Heeft u een àndere vraag?

Gebruikt u gerust ons algemeen contactformulier!